โมดูล 2/5 · สัปดาห์ 4–6 · 27 ชม.

การขออนุญาต

DRT 343 กฎหมาย ความปลอดภัย การบริหารความเสี่ยง และจริยธรรมสำหรับ UAS

เวลาเรียนประมาณ 90 นาทีร่าง รอตรวจปรับปรุงล่าสุด 26 กันยายน 2569

เมื่อเรียนจบโมดูลนี้ ผู้เรียนจะสามารถ

สรุปเงื่อนไขทั่วไปของการบินตามประกาศกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2558
อธิบายขั้นตอนขึ้นทะเบียนผู้บังคับและอายุของทะเบียน
อธิบายเส้นทางการบินประเภท Specific ตั้งแต่การอบรมจนถึงการขออนุญาตรายเที่ยว
คำนวณวันหมดอายุและกำหนดยื่นต่ออายุของทะเบียนและสิทธิทำการ
ตรวจห้วงอากาศจาก eAIP และประกาศพื้นที่ห้ามบิน และคำนวณระยะจากพิกัด

ความรู้พื้นฐานที่ควรมี: DRT 343 โมดูล 1

ทำไมต้องรู้

ผู้บังคับที่มีฝีมือดีแต่ยื่นเอกสารไม่ครบ หรือไม่รู้ว่าจุดบินอยู่ในพื้นที่หวงห้าม ก็บินไม่ได้ หรือบินแล้วผิดกฎหมาย งานเอกสารและการตรวจพื้นที่จึงเป็นส่วนหนึ่งของความเป็นมืออาชีพ ไม่ใช่งานธุรการที่ทำทีหลัง

เปรียบได้กับการเดินทางไปต่างประเทศ ต้องมีหนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุ (ทะเบียนผู้บังคับ) วีซ่าที่ตรงวัตถุประสงค์ (สิทธิทำการและการอนุญาต) และต้องรู้ว่าพื้นที่ใดห้ามเข้า (ห้วงอากาศ)

เงื่อนไขทั่วไปตามประกาศ พ.ศ. 2558

ข้อ 5 กำหนดเงื่อนไขสำหรับโดรนนันทนาการไม่เกิน 2 kg ข้อ 9 ใช้เงื่อนไขเดียวกันกับผู้ที่ขึ้นทะเบียน โดยเพิ่มหน้าที่บางข้อ และข้อ 13 นำข้อ 9 มาใช้กับวัตถุประสงค์อื่นโดยอนุโลม เงื่อนไขหลักระหว่างบินมีดังนี้

เงื่อนไข	สาระ
การมองเห็น	ผู้บังคับต้องมองเห็นอากาศยานตลอดเวลา ห้ามบินโดยดูผ่านกล้องบนอากาศยานอย่างเดียว
เวลา	บินได้ระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นถึงพระอาทิตย์ตก ห้ามบินเข้าใกล้หรือเข้าไปในเมฆ
ความสูง	ไม่เกิน 90 m (300 ft) จากพื้น
สนามบิน	ห้ามบินในระยะ 9 km (5 NM) จากสนามบินหรือที่ขึ้นลงชั่วคราว เว้นแต่ผู้ดำเนินการสนามบินอนุญาต
พื้นที่	ห้ามเข้าพื้นที่หวงห้าม พื้นที่จำกัด และพื้นที่อันตรายที่ประกาศใน AIP และห้ามบินเหนือสถานที่ราชการและโรงพยาบาล เว้นแต่ได้รับอนุญาต
ชุมชน	ห้ามบินเหนือเมือง หมู่บ้าน ชุมชน หรือที่ชุมนุมของคน
ระยะห่าง	ห่างจากคน ยานพาหนะ สิ่งปลูกสร้าง และอาคารในแนวราบไม่น้อยกว่า 30 m สำหรับข้อ 5 และ 50 m สำหรับผู้ที่ขึ้นทะเบียนตามข้อ 9
อื่น ๆ	ห้ามเข้าใกล้อากาศยานมีคนขับ ห้ามละเมิดความเป็นส่วนตัว ห้ามก่อความรำคาญ ห้ามบรรทุกวัตถุอันตรายหรืออุปกรณ์เลเซอร์

ภาพด้านข้าง โดรนบินต่ำกว่าเส้นประความสูง 90 m ห่างจากคนบนพื้น 50 m และห่างจากสนามบินอย่างน้อย 9 km โดยระยะไม่ตามมาตราส่วน — ภาพที่ 1 ขีดจำกัดสำคัญของผู้บังคับที่ขึ้นทะเบียนตามประกาศ พ.ศ. 2558

ก่อนบิน ต้องตรวจความพร้อมของอากาศยาน ได้รับอนุญาตจากเจ้าของพื้นที่ ศึกษาพื้นที่และห้วงอากาศ และมีแผนฉุกเฉิน ผู้ที่ขึ้นทะเบียนมีหน้าที่เพิ่ม เช่น บำรุงรักษาตามคู่มือผู้ผลิต รู้กฎจราจรทางอากาศ พกหนังสือขึ้นทะเบียนและอุปกรณ์ดับเพลิง ทำประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลที่สามไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาทต่อครั้ง และ รายงานอุบัติเหตุต่อพนักงานเจ้าหน้าที่โดยไม่ชักช้า

การขึ้นทะเบียนผู้บังคับ

ผู้บังคับยื่นขึ้นทะเบียนผ่าน UAS Portal ของ กพท. ซึ่งมีการสอบความรู้ออนไลน์ (E-Exam) ตามคู่มือบริการของ กพท. ผู้ที่สอบไม่ผ่านสอบใหม่ได้หลังครบ 24 ชั่วโมง ทะเบียนตามประกาศ พ.ศ. 2558 มีอายุ 2 ปี และต้องยื่นต่ออายุก่อนหมดอายุไม่น้อยกว่า 30 วัน

เส้นทางการบินประเภท Specific

การบินที่ต่างจากเงื่อนไขทั่วไป เช่น บินกลางคืน สูงเกิน 90 m หรือใกล้คนกว่าที่กำหนด ต้องทำตามประกาศ กพท. ปี 2569 ซึ่งมีสามส่วนหลัก คือ สิทธิทำการของผู้บังคับ ทะเบียนอากาศยาน และการอนุญาตรายเที่ยวบิน

ห้าขั้นตอน ขึ้นทะเบียนผู้บังคับด้วย E-Exam อบรมหลักสูตรที่ กพท. รับรอง ได้สิทธิทำการอายุ 4 ปี ขึ้นทะเบียนอากาศยาน และขออนุญาตรายเที่ยวบิน ด้านล่างระบุประเภทสิทธิทำการสี่ประเภท รูปแบบเครื่องหมาย XX-NN-NN-NNNN และประกันภัยบุคคลที่สามไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาทต่อครั้ง — ภาพที่ 2 เส้นทางการบินประเภท Specific ตามประกาศ กพท. 2569

ส่วน	สาระตามประกาศ
คุณสมบัติผู้บังคับ (ข้อ 5)	ขึ้นทะเบียนตามประกาศ พ.ศ. 2558 ผ่านหลักสูตร Specific Category จากศูนย์ฝึกที่ กพท. รับรอง และมีสิทธิทำการ
สิทธิทำการ (ข้อ 6–12)	สี่ประเภท: Rotorcraft (รวมมัลติโรเตอร์และเฮลิคอปเตอร์) Aeroplane, Powered lift และ Lighter-than-air ยื่นครั้งแรกต้องผ่านการอบรมไม่เกิน 1 ปี มีอายุ 4 ปี นับแต่วันบันทึก ต่ออายุต้องยื่นก่อนหมดอายุไม่น้อยกว่า 30 วัน พร้อมผลประเมินทักษะจากศูนย์ฝึกที่ได้รับรองภายใน 6 เดือน ผู้ถือต้องไม่ใช้สารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท
ทะเบียนอากาศยาน (ข้อ 13–19)	ต้องขึ้นทะเบียนก่อนบินประเภท Specific เครื่องหมายรูปแบบ XX-NN-NN-NNNN ติดบนลำตัวหลักให้เห็นด้วยตาเปล่า ตัวอักษรสูงเกิน 0.3 cm สีตัดกับพื้น ทะเบียนสิ้นสุดเมื่อโอน เสียหายจนใช้ไม่ได้ สูญหายเกิน 60 วัน ใช้กระทำผิด หรือผู้ขึ้นทะเบียนเสียชีวิต
การอนุญาตรายเที่ยว (ข้อ 20–22)	ยื่นก่อนบินทุกครั้ง ระบุวัตถุประสงค์ วันเวลา พื้นที่และพิกัด เครื่องหมายทะเบียน ขั้นตอนและรูปแบบการบิน ชื่อผู้บังคับ ประกันภัยบุคคลที่สาม ไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาทต่อครั้ง กพท. อาจขอคู่มือปฏิบัติการ คู่มือบริหารความเสี่ยง มาตรการเพิ่มเติม หรือให้สาธิตการบิน และอนุญาตเป็นรายเที่ยวหรือเป็นช่วงเวลาก็ได้

บทเฉพาะกาล ผู้ที่ได้รับอนุญาตตามข้อ 17 เดิมใช้ต่อได้จนหมดอายุ ส่วนผู้ที่ขึ้นทะเบียนอยู่แล้ว ประกาศฉบับที่ 2 (มิ.ย. 2569) ขยายบทเฉพาะกาลให้ครอบคลุมผู้ที่ขึ้นทะเบียนถึง 1 มี.ค. 2570 เงื่อนไขละเอียดต้องอ่านจากตัวประกาศ

ตัวอย่างที่ 1 วางปฏิทินต่ออายุ

สิทธิทำการถูกบันทึกเมื่อ 1 ก.ค. 2569

อายุ 4 ปี นับแต่วันบันทึก หมดอายุ 30 มิ.ย. 2573
ต้องยื่นต่ออายุก่อนหมดอายุไม่น้อยกว่า 30 วัน คือไม่เกิน 31 พ.ค. 2573
ผลประเมินทักษะต้องทำภายใน 6 เดือนก่อนยื่น ถ้ายื่นวันที่ 31 พ.ค. 2573 ต้องประเมินไม่ก่อน 30 พ.ย. 2572

ทะเบียนผู้บังคับที่ออกเมื่อ 1 ต.ค. 2569 มีอายุ 2 ปี หมดอายุ 30 ก.ย. 2571 ต้องยื่นต่ออายุไม่เกิน 31 ส.ค. 2571 ผู้บังคับจึงควรลงวันทั้งหมดในปฏิทินของหน่วยงาน เพราะทะเบียนและสิทธิทำการหมดอายุไม่พร้อมกัน

ตรวจห้วงอากาศ

eAIP และพื้นที่หวงห้าม

เอกสารแถลงข่าวการบิน (Aeronautical Information Publication, AIP) ของไทยเผยแพร่แบบอิเล็กทรอนิกส์ (eAIP) ที่ aip.caat.or.th และปรับรอบตามวงรอบ AIRAC ส่วน ENR 5.1 รวมพื้นที่หวงห้ามเด็ดขาด (VTP) หวงห้ามเฉพาะ (VTR) และพื้นที่อันตราย (VTD) ต้องเปิดฉบับที่มีผลในวันบิน ณ วันที่ตรวจเป็น AIRAC AMDT 09/26 (มีผล 3 ก.ย. 2026)

ตัวอย่างสำคัญคือ VTR1 BANGKOK CITY เป็นวงกลมรัศมี 10 NM รอบพิกัด 13°45′54″N 100°32′18″E ตั้งแต่พื้นถึง 3,000 ft ใช้งานตลอด 24 ชั่วโมง เข้าได้เฉพาะอากาศยานที่ได้รับอนุญาตจาก กพท. หรืออยู่ภายใต้การควบคุมจราจรทางอากาศ

พื้นที่ห้ามบินจากประกาศเฉพาะ

นอกจาก AIP ยังมีประกาศ กพท. เฉพาะเรื่อง เช่น ประกาศฉบับที่ 16 (มิ.ย. 2569) ห้ามบินในอำเภอที่ระบุของ 7 จังหวัดตามแนวชายแดนไทย–กัมพูชา ได้แก่ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ สระแก้ว จันทบุรี และตราด มีข้อยกเว้นเช่นงานเกษตรและงานบรรเทาภัย และกำหนดให้ทุกเที่ยวบินได้รับอนุมัติผ่าน UAS Portal ก่อน ประกาศลักษณะนี้เปลี่ยนตามสถานการณ์ ต้องตรวจฉบับล่าสุดก่อนบินทุกครั้ง

คำนวณระยะจากพิกัด

ระยะทางระหว่างสองจุดบนผิวโลกหาได้จากสูตร haversine เมื่อ $φ$ คือละติจูด $λ$ คือลองจิจูด และ $R \approx 6371$ km

d = 2 R arcsin sin^{2} \frac{Δ φ}{2} + cos φ_{1} cos φ_{2} sin^{2} \frac{Δ λ}{2}

ตัวอย่างที่ 2 จุดบินอยู่ใน VTR1 หรือไม่

จุดบินอยู่ที่ 13°50′00″N 100°40′00″E

รัศมี VTR1 $= 10 \times 1.852 = 18.52$ km
แปลงพิกัดศูนย์กลางเป็นองศา: 13.7650°N 100.5383°E จุดบิน 13.8333°N 100.6667°E
คำนวณด้วย haversine ได้ $d \approx 15.8$ km
$15.8 < 18.52$ จุดบินอยู่ ภายใน VTR1 ต้องได้รับอนุญาตจาก กพท. ก่อน

ตัวอย่างที่ 3 ระยะจากสนามบิน (ข้อมูลสมมติ)

สนามบินสมมติอยู่ที่ 14.0000°N 100.5000°E จุดบินอยู่ที่ 14.0500°N 100.5400°E

คำนวณได้ $d \approx 7.0$ km ซึ่งน้อยกว่า 9 km จึงต้องได้รับอนุญาตจากผู้ดำเนินการสนามบินตามเงื่อนไขทั่วไป ประกาศ กพท. ปี 2561 วางแนวทางว่าใครพิจารณาอนุญาตในระยะนี้ เช่น ผู้ดำเนินการสนามบิน หรือตามข้อตกลงร่วมพลเรือนและทหารสำหรับสนามบินที่ใช้ร่วมกัน

คลื่นความถี่

เครื่องวิทยุบนโดรนและรีโมตอยู่ใต้การกำกับของ กสทช. ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับทะเบียนของ กพท. ผู้ใช้ต้องตรวจประกาศ กสทช. ฉบับปัจจุบันเรื่องย่านความถี่และการขึ้นทะเบียน ในปี 2569 กสทช. เปิดรับฟังความคิดเห็นร่างประกาศใหม่หลายฉบับ ซึ่ง ณ วันที่ตรวจยังเป็นร่าง

กิจกรรมในชั้นเรียน

กิจกรรม: เตรียมแฟ้มขออนุญาตรายเที่ยว

ใช้หน่วยความรู้ “ตรวจเงื่อนไขก่อนขอปฏิบัติการ” และ “เตรียมข้อมูลก่อนขึ้นทะเบียน” จากคลังความรู้โดรน

อาจารย์กำหนดภารกิจสมมติที่ต้องบินกลางคืนเหนือพื้นที่ก่อสร้าง
ตรวจ eAIP ฉบับปัจจุบันว่าพื้นที่อยู่ในเขต VTP, VTR หรือ VTD หรือไม่ คำนวณระยะจากสนามบินที่ใกล้ที่สุด
ร่างรายการข้อมูลตามข้อ 21 ให้ครบทุกข้อ ระบุว่ามีหลักฐานแล้วหรือยังขาด
วางปฏิทินหมดอายุของทะเบียนและสิทธิทำการของทีม

ห้ามกรอกข้อมูลจริงในระบบของ กพท. ระหว่างฝึก

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ระวัง

คิดว่าสิทธิทำการกับทะเบียนผู้บังคับคือสิ่งเดียวกัน ทั้งสองมีอายุต่างกัน (4 ปีกับ 2 ปี)
ยื่นต่ออายุวันสุดท้าย ทั้งที่ต้องยื่นล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน
ใช้แอปแผนที่สีเขียวแทนการเปิด eAIP สีในแอปไม่ใช่การอนุญาต
ลืมตรวจประกาศพื้นที่ห้ามบินชั่วคราว เช่น พื้นที่ชายแดน
ติดเครื่องหมายทะเบียนบนแบตเตอรี่หรือชิ้นส่วนที่ถอดได้ แทนลำตัวหลัก

สรุป

เงื่อนไขทั่วไป: มองเห็นตลอด บินกลางวัน สูงไม่เกิน 90 m ห่างสนามบิน 9 km ไม่บินเหนือชุมชน ห่างคนและอาคาร 30 m (50 m สำหรับผู้ขึ้นทะเบียน)
ทะเบียนผู้บังคับตามประกาศ พ.ศ. 2558 อายุ 2 ปี มี E-Exam
การบินประเภท Specific ต้องมีสิทธิทำการ (อายุ 4 ปี) ทะเบียนอากาศยาน และการอนุญาตรายเที่ยวพร้อมประกันภัยไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาทต่อครั้ง
ต้องตรวจ eAIP ฉบับที่มีผล และประกาศพื้นที่ห้ามบินเฉพาะทุกครั้ง
ระยะจากพิกัดคำนวณด้วย haversine และ 1 NM = 1.852 km

แบบฝึกตรวจความเข้าใจ

ผู้บังคับที่ขึ้นทะเบียนตามข้อ 9 ต้องห่างจากคนในแนวราบอย่างน้อยกี่เมตร
สิทธิทำการบันทึกวันที่ 15 ม.ค. 2570 จะหมดอายุเมื่อใด และต้องยื่นต่ออายุภายในวันใด
ข้อมูลใดบ้างที่ต้องระบุในคำขออนุญาตรายเที่ยวบินประเภท Specific ยกตัวอย่างสี่รายการ
VTR1 มีรัศมีกี่กิโลเมตร
จุดบินห่างสนามบิน 8.2 km ต้องทำอย่างไรตามเงื่อนไขทั่วไป

เฉลย

50 m
หมดอายุ 14 ม.ค. 2574 ต้องยื่นต่ออายุไม่เกิน 15 ธ.ค. 2573
เช่น วัตถุประสงค์ วันเวลาและพื้นที่พร้อมพิกัด เครื่องหมายทะเบียนอากาศยาน ขั้นตอนและรูปแบบการบิน ชื่อผู้บังคับ และประกันภัยบุคคลที่สามไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาทต่อครั้ง
$10 \times 1.852 = 18.52$ km
อยู่ในระยะ 9 km จึงต้องได้รับอนุญาตจากผู้ดำเนินการสนามบินก่อน

สรุปสูตรสำคัญ

ระยะทางบนผิวโลก (haversine)	$d = 2 R arcsin sin^{2} \frac{Δ φ}{2} + cos φ_{1} cos φ_{2} sin^{2} \frac{Δ λ}{2}$
ไมล์ทะเล	$1 NM = 1.852 km$

แหล่งอ้างอิงหลัก

กระทรวงคมนาคม. (2558). ประกาศกระทรวงคมนาคม เรื่อง หลักเกณฑ์การขออนุญาตและเงื่อนไขในการบังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน ประเภทอากาศยานที่ควบคุมการบินจากภายนอก พ.ศ. 2558. ราชกิจจานุเบกษา, 132(86 ง), 6–12. link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2569). ประกาศ กพท. เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการอนุญาตให้ผู้บังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน ประเภทอากาศยานที่ควบคุมการบินจากภายนอก ที่มีน้ำหนักไม่เกิน 25 กิโลกรัม ปฏิบัติแตกต่างไปจากเงื่อนไขที่กำหนด พ.ศ. 2569 (มีผล 17 พฤษภาคม 2569). link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2569). ประกาศ กพท. เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการอนุญาตให้ผู้บังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน ประเภทอากาศยานที่ควบคุมการบินจากภายนอก ที่มีน้ำหนักไม่เกิน 25 กิโลกรัม ปฏิบัติแตกต่างไปจากเงื่อนไขที่กำหนด (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569. link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2569). ประกาศ กพท. เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการรับรองศูนย์ฝึกอบรมและหลักสูตรฝึกอบรมผู้บังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน ประเภทอากาศยานที่ควบคุมการบินจากภายนอก พ.ศ. 2569. link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2568). แนวทางการขอรับบริการสำหรับผู้รับบริการ UAS. link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2026). Aeronautical information publication Thailand (eAIP), ENR 5.1 Prohibited, restricted and danger areas (AIRAC AMDT 09/26). link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2561). ประกาศ กพท. เรื่อง แนวทางในการพิจารณาอนุญาตให้บังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินภายในระยะเก้ากิโลเมตรจากสนามบิน พ.ศ. 2561. link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2569). ประกาศ กพท. เรื่อง ห้ามบังคับหรือปล่อยอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินในพื้นที่ที่อาจกระทบต่อความมั่นคง (สถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา) (ฉบับที่ 16) พ.ศ. 2569. link
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2565). รูปแบบคู่มือปฏิบัติการบินของอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน (CAAT-GM-UAS-001, Issue 01 Rev 00). link

อ่านเพิ่มเติม

ศึกษาหน่วยความรู้ที่กำหนดล่วงหน้า ดูสื่อประกอบ และทำ quiz ประจำโมดูล

พร้อมใช้D09

ตรวจเงื่อนไขก่อนขอปฏิบัติการ

จัดข้อมูลภารกิจและตรวจข้อจำกัดพื้นที่ วันเวลา และรูปแบบงานจากแหล่งทางการ